De Preek

‘Je hoeft alleen maar door te geven wat je eerst zelf ontvangen hebt,’ hoor ik de ervaren
predikant nog tegen ons als theologiestudenten zeggen. In de jaren dat ik theologie studeerde,
was het in de onderlinge gesprekken van ons studenten wel een thema hoe je later elke zondag
een originele preek zou kunnen houden. Wie er langer over nadenkt, weet al snel dat dit
eigenlijk onmogelijk is. Zeker als een preek voor een belangrijk deel uitleg van de heilige
Schrift is. Immers, een uitleg die al te origineel is, is waarschijnlijk niet de juiste. Originaliteit
is daarom geen goede doelstelling voor een preek. Vanuit rationeel perspectief is het enige
waar je jezelf als prediker enigszins in kan onderscheiden de presentatie.
Voor de ervaren predikant waarmee ik inzette, was elke gedachte aan originaliteit in de preek
lariekoek. Voor hem begon de preek niet in de tekst van de Bijbel of in de geloofsleer van de
kerk maar in het leven van alledag. Een preek is geen referaat over eeuwige waarheden. In de
preek moest het gaan over onze ontmoeting met de levende Heer. Daaraan was alles
ondergeschikt. Waar kunnen wij God in ons leven ontmoeten? De prediker kan zich niet
achter teksten of omlijnde dogma’s verschuilen. Elke preek wordt een persoonlijke zoektocht
naar Gods waarheid in mijn leven.
De prediker die in zijn preek verslag doet van zijn persoonlijke zoektocht, maakt zichzelf
daarmee wel kwetsbaar. Lang niet alle luisteraars zullen zichzelf in die zoektocht herkennen.
Het is dus veel veiliger voor de prediker om in de vaste paden te blijven. Tegen wat altijd
gezegd is, is nu eenmaal weinig in te brengen.
In het ‘doorgeven wat je zelf hebt ontvangen’ gaat het vooral om een spirituele werkelijkheid.
Als je vertelt over Gods genade, moet je wel weten waar je het over hebt. Zo kon een oud-
studiegenoot van mij zo rechtlijnig over genade praten dat ik dacht dat hij beter wiskunde had
kunnen studeren. In mijn ogen meandert Gods genade door de werkelijkheid van het leven.
Zo kan Gods nabijheid steeds opnieuw verrassen.
‘Doorgeven wat jezelf hebt ontvangen’ kan, zo begreep ik later, ook niet spiritueel worden
ingevuld. Een collega predikant werd enkele weken geschorst omdat hij een aantal zondagen
preken van anderen had voorgelezen. Ik heb hem direct mijn hele voorraad preken vrij van
rechten toegestuurd. Vanmiddag kreeg ik telefoon. Of mijn stukjes in het kerkblad ook voor
een ander kerkblad gebruikt mochten worden. ‘Natuurlijk,’ zei ik. ‘Ik heb het ook maar weer
ergens vandaan.’